Een Masterplan zal de ruimtelijke uitgangspunten vastleggen voor de duurzame ontwikkeling van dit stadsdeel. De stationsomgeving wordt opnieuw een levendige buurt in directe relatie met het historische centrum van Tongeren. Het station fungeert daarin als multimodale stadspoort om verschillende verkeersstromen, woonfuncties en publieke ruimten te verknopen tot een geheel dat meerwaarde biedt voor de gehele stad en haar inwoners.

De Tongerse stationsbuurt kampt al een tijdje met een imagoprobleem. Het station wordt momenteel als ver van het historische centrum ervaren, onder meer door de barrièrewerking van de Wallen, waar vandaag al het zware verkeer langs moet. De ruimte rond het station is weinig gestructureerd en moeilijk bereikbaar voor het auto- en busverkeer. Het spoor vormt er zowel ruimtelijk als functioneel een breuk tussen de kernstad en het gebied ‘Achter de Statie’. Bovendien creëert de tunnel onder het spoortalud een moeizame en voor de zwakke weggebruiker onveilige verkeersafwikkeling door de beperkte breedte en de slechte zichtbaarheid.

De stad Tongeren, De Lijn, Infrabel en de NMBS-Holding hebben het studiebureau Euro Immo Star de opdracht gegeven een masterplan voor de stationsomgeving op te maken.

Het masterplan heeft als doel het uitwerken van een vlotte en veilige route naar het station voor alle vervoersmodi, waar de reizigers comfortabel kunnen overstappen van het ene vervoersmiddel naar het andere en waar het aangenaam is om te verblijven. Er wordt onderzocht hoe het stationsgebouw afgestemd kan worden op de hedendaagse eisen van comfort. Het station zou aan beide zijden van het spoor één herkenbaar geheel kunnen worden zodat het daadwerkelijk kan fungeren als stadspoort. Geïnspireerd door de rijke Tongerse geschiedenis staat de Romeinse God Janus, god van de poorten, symbool voor een nieuw stationsgebouw dat niet langer een voor- of achterkant heeft maar een gezicht vormt naar beide stadsdelen aan weerszijden van de sporen. Vanuit die visie tast de studie verschillende opties af om de spoorweginfrastructuur te verbeteren. Via het verbreden van de spooronderdoorgang en de toegangen tot de perrons kunnen de stadswijken binnen en buiten de Wallen niet enkel een functionele maar ook een verkeersveilige en kwalitatieve link met elkaar krijgen.

Met de heraanleg van het stationsplein willen de projectpartners de ademruimte voor voetgangers en fietsers in en rond het stationsgebouw verhogen. Aansluitend op het regionale fietsroutenetwerk kan een nieuw fietstracé langs het spoor en het station de omliggende landschappen ‘De Kevie’ en ‘Francart’ met elkaar verbinden.

Ook de herwaardering van het busstation behoort tot de ambitie. De bushaltes situeren zich momenteel op een helling naast het stationsgebouw waar weinig comfort en ruimte is voorzien voor wachtende busreizigers. Het Spartacusplan van De Lijn Limburg duidt het station van Tongeren als belangrijke stopplaats aan binnen het regionaal busnetwerk van stads- en streeklijnen. De projectpartners willen het bus- en treinverkeer beter op elkaar afstemmen.

Parkeren aan het station is momenteel weinig georganiseerd en het aantal parkeerplaatsen schiet tekort. Binnen het projectgebied wil de NMBS een nieuwe pendelparking realiseren van ca. 200 plaatsen en minstens 100 bijkomende fietsstallingen.

Voorts is de stationsomgeving een strategische locatie om een evenwichtige mix van wonen, werken en ontspanning uit te bouwen. Er is nog ruimte voor nieuwe ontwikkeling waarbij gedacht wordt aan alternatieve woonvormen (service-flats, woningen voor alleenstaanden, ed.).

Het Masterplan zal passen in de huidige dynamiek die doelt op de herinrichting van de Wallen en de aanleg van een nieuwe ontsluitingsweg voor het zware verkeer naar de omliggende industrieterreinen. De plannen voor de herlocatie van de stelplaats van De Lijn naar de voormalige goederenkoer van de NMBS-Holding krijgen in het Masterplan eveneens een plaats.

Stand van zaken